Làng nghề làm ngói của người Pa Dí ở Mường Khương, Lào Cai

Nhắc đến gạch ngói người ta sẽ nghĩ ngay đến các sản phẩm của người dân tộc Kinh như ngói Bát Tràng. Tuy nhiên các bạn có biết người dân tộc Pa Dí trên vùng đất Cao Sơn, Mường Khương của tình Lào Cai cũng có nghề làm ngói cổ truyền. Sản phẩm của họ chủ yếu dùng cho người dân trong vùng và các khu vực lân cận.

Từ xa xưa tại Lào Cai, tộc người Pa Dí đã rất nổi tiếng với nghề làm ngói đất nung. Không chỉ đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân tại đây mà còn được khắp vùng ưa chuộng.

Nghề làm ngói có hàng trăm năm tuổi

Theo những người cao niên trong làng thì nghề làm ngói của người Pa Dí đã phát triển từ lâu tại các làng như: Lũng Pâu, Dì Thàng, Cốc Mù của xã Tung Chung Phố. Và thôn Sa Pả 9, 10, 11 của thị trấn Mường Khương. Vào lúc nông nhàn khi đã thu hoạch xong lúa ngô thì các hỗ dân lại tất bật làm nghề chuẩn bị lò cho những mẻ ngói mới.

Sản phẩm ngói âm dương của người Pa Dí được làm hoàn toàn theo phương thức thủ công và đã đạt đến trình độ kỹ thuật cao từ cách chọn đất, nhào đất, tạo khuôn cũng như nung đốt. Do đó, các sản phẩm của người Pa Dí làm ra đều có độ bền cao, màu đỏ thẫm và đặc biệt là có độ phẳng và khít rất cao. Có được chất lượng như thế này phần lớn là do những người thợ đúc kết từ lâu năm mà ra.

Công đoạn làm ngói thủ công

Để tạo hình cho một viên ngói thì người thợ thủ công Pa Dí sử dụng một loại khuôn gỗ goa thung hình trụ cao gấp đôi viên gói và đường kính khoảng 40cm. Khuôn gỗ được đặt lên một chiếc bàn xoay tự chế xong cho nguyên liệu vào nặn. sau khi ra khuôn thì sản phẩm ngói mộc sẽ có hình dang trụ tròn. Người thợ đem tách ra thành từng viên. Mỗi lần ra khôn sẽ tạo được 8 viên ngói mộc xếp ra thành từng hàng và cho vào lò nung.

Chuẩn bị lò nung cũng là một khâu rất quan trọng trong quy trình sản xuất ngói của người Pa Dí. Lò phải được đặt ở nơi có địa hình cao ráo, thuận tiện cho việc vận chuyển ngói vào lò và chống bị ngập nước. Sau đó, họ dùng búa chim và cuốc khoét sâu vào trong thân đồi thành một chiếc lò nung hình vòm có chiều rộng từ 3 – 5 mm chiều cao từ 5 – 6 m. Phía trước là cửa ra vào phía trên là một cái lỗ tròn thông hơi trong quá trình nung. Bên trong lò làm thành các rãnh bằng đất để đưa củi vào khi nung hơi lửa sẽ bén theo các rãnh lên. Cửa lò thường được làm dựa theo hướng gió để thuận tiện hơn cho quá trình nung đốt.

Trước đây người Pa Dí thường dùng củi cây rừng để đốt nhưng ngày nay do có than đá nên họ đã sử dụng để thay thế. Trong thời gian đun nóng người thợ luôn phải túc trực để đảm bảo lò luôn đạt mức nhiệt cao cố định giúp sản phẩm ra đời đạt chất lượng hoàn hảo nhất.

Những viên ngói thành phẩm có màu đỏ tươi của đất, độ bền cứng chắc chắn sử dụng để nợp nhà thì không lo nắng nóng và mưa bão.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *